Mentalizacja to pojęcie, które staje się w Polsce coraz bardziej znane. Chociażby z tego względu, że powstają pierwsze publikacje kierowane już nie tylko do terapeutów i specjalistów z obszaru zdrowia psychicznego. Sam coraz częściej spotykam się, że na etapie diagnozy czy psycholodzy czy lekarze psychiatrzy rekomendują pacjentom terapeutyczną pracę w modelu MBT. Dobre mentalizowanie – czyli jakie? Częste pytanie z którym się stykam to pytanie: na czym polega dobra mentalizacja? Zwykle dobre mentalizowanie można rozumieć jako umiejętność, która pozwala nie wpadać w tryby niementalizacyjne (takie jak tryb teleologiczny, ale i psychicznej ekwiwalencji, czy pretend mode). Dobre mentalizowanie łączy się także z elastycznością w przemieszczaniu się po różnych osiach mentalizacji: Mentalizacja myśli i uczuć innych osób, mentalizacja własnego umysłu Postaram się poniżej trochę bardziej szczegółowo opisać jak wygląda dobre mentalizowanie w odniesieniu do myśli i uczuć innych osób, oraz mentalizowanie własnego umysłu. Dobre mentalizowanie myśli i uczuć innych osób zaczyna się od właściwego podejścia. Trzeba akceptować pewną nieprzejrzystość stanów wewnętrznych innych osób: z założenia nie możemy wiedzieć co myślą inne osoby, ale z reguły to czego się dowiadujemy o treści umysłu drugiej osoby nie jest dla nas dużym zaskoczeniem. Żeby wczuć się w stan drugiej osoby potrzebne jest prawdziwe zainteresowanie tym co może czuć druga osoba. Jeśli potrafimy się wstrzymywać przed tworzeniem założeń co się dzieje wewnątrz drugiej osoby, łatwiej jest nam się otworzyć na to inna osoba czuje. Osoba, która dobrze mentalizuje zwykle wiedząc co myśli i czuje druga osoba jest na ogół w stanie przewidzieć kierunek jej reakcji i zachowania (można ten aspekt określić jako przewidywalność). Łatwiej jest też przebaczać i akceptować zachowania innych osób wraz z tym, kiedy poznajemy ich wewnętrzne motywy. Z kolei dobre mentalizowanie własnego umysłu opiera się na następujących założeniach: Podsumowując: na czym polega dobra mentalizacja Kiedy spojrzymy na elementy dobrego mentalizowania innych ale i własnego umysłu widać dużo elementów wspólnych: otwartość i zainteresowanie, dopuszczenie swoich ograniczeń, świadomość tego jak emocje mogą wpływać na odbiór drugiej osoby. Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego tekstu stało się to dla Ciebie bardziej zrozumiała na czym polega dobra mentalizacja. Jeśli masz jakieś pytania w tym zakresie to zapraszam do zostawienia komentarza. A jeśli Cię ciekawi tematyka terapii opartej na mentalizacji to zapraszam do tekstu: Czym jest terapia oparta na mentalizacji lub do odwiedzenia strony Mentalizacja.com.pl
Kategoria: Mentalizacja
Mentalizacja to takie dziwne i ciekawe pojęcie. Dziwne w tym sensie, że początkowo pamiętam, że jeszcze kilka lat temu podchodziłem ze sceptycyzmem do tego pojęcia. Ale mając szczęście w szkole psychoterapii uczestniczyć w zajęcia Anny Król-Kuczkowskiej, zdołałem przekonać się do terapii opartej na mentalizacji. W świecie psychoterapii, gdzie różnorodność metod i podejść jest tak szeroka jak różnorodne są problemy i doświadczenia ludzkie, terapia oparta na mentalizacji (MBT) wyłania się jako szczególnie obiecująca w leczeniu zaburzeń osobowości, zwłaszcza w obszarze zaburzeń osobowości typu borderline. Zaproponowana przez Anthony’ego Batemana i Petera Fonagy’ego, MBT jest podejściem, które skupia się na rozwoju zdolności do mentalizacji, czyli świadomego i intuicyjnego rozumienia własnych stanów psychicznych oraz stanów psychicznych innych osób. MBT jest zbudowana przede wszystkim na terapii psychodynamicznej ale korzysta również z osiągnięć psychotraumatologii oraz części narzędzi stosowanych np. przez terapeutów poznawczo behawioralnych czy systemowych Jak można rozumieć pojęcie mentalizacji? Mentalizacja to proces, który pozwala nam rozumieć i przewidywać zachowania własne i innych na podstawie przypisywanych stanów umysłowych, takich jak uczucia, pragnienia, przekonania czy intencje. Jest to umiejętność, która rozwija się w dzieciństwie, a jej zaburzenia mogą prowadzić do problemów w relacjach interpersonalnych i regulacji emocji. Jak działa terapia oparta na mentalizacji? MBT koncentruje się na wzmacnianiu i rozwijaniu umiejętności mentalizacji. Terapia ta jest zazwyczaj prowadzona w formie sesji indywidualnych lub grupowych, gdzie terapeuta pomaga pacjentowi lepiej zrozumieć własne myśli i uczucia, jak również uczucia i intencje innych osób. Poprzez zwiększenie świadomości własnych stanów wewnętrznych i sposobów, w jakie wpływają one na zachowanie, pacjenci uczą się lepiej radzić sobie z emocjami i budować zdrowsze relacje. W jaki sposób pracuje terapeuta MBT? Po pierwsze, terapeuta powinien być zaangażowany i aktywny na sesjach. Po drugie, musi być przede wszystkim w kontakcie z pacjentem i na stale monitorować czy nie traci tego kontaktu. Po trzecie, powinien się wyróżniać zaciekawieniem oraz „założeniem niewiedzenia” (tzw. not-knowing stance). Nie oznacza to, że psychoterapeuta nie ma wiedzy (bo ją musi mieć). Bardziej o to, że powinien być otwarty, nie przyjmować zbyt szybko własnych założeń, powinien z ciekawością badać np. to w jaki sposób pacjent dochodzi do pewnych wniosków. Ma zarażać swoją ciekawością pacjenta, tak by ten mógł z pewnego dystansu spojrzeć na własne myśli, zachowania i mechanizmy. Ważną częścią pracy w terapii opartej na mentalizacji jest wsparcie pacjentów oraz sprawienie, żeby mogli się czuć zrozumieni. W terapii MBT nie używa się z reguły pojęć przeniesienia i przeciwprzeniesienia (które to pojęcia sprawiają, że odpowiedzialność za to co się dzieje w kontakcie i na sesjach jest przekładana na pacjenta). W MBT podchodzi się realistycznie: terapeuta też ma swoje emocje i schematy, które mogą oddziaływać na pacjenta. Jak to mawia Anna Król-Kuczkowska: „przeniesienie nie jest przeniesieniem dopóki nie mamy na to twardych dowodów”. W ramach sesji terapeuta stara się ulepszać mentalizowanie pacjenta przez przenoszenie uwagi pacjenta na przeciwległy biegun. Przykładowo: jeśli pacjent w ramach sesji skupia się opowiadając o danej sytuacji tylko na swoich odczuciach i myślach, wtedy terapeuta będzie go mobilizował i zachęcał do próby refleksji nad emocjami, intencjami innych osób. Jeśli pacjent opowiada o danych sytuacjach w sposób poznawczy, bez włączania w to emocji, wtedy terapeuta będzie skupiał się na badaniu afektu związanego z daną sytuacją. Jeśli pacjent w sposób szybki i intuicyjny dochodzi do refleksji, wtedy terapeuta zachęca do zwolnienia. To, co jest wyzwaniem dla wielu terapeutów to konieczność bycia otwartym i dzielenia się własnymi autentycznymi myślami. Jeśli pacjent ma uczyć się mentalizować tzn. lepiej rozumieć stany wewnętrzne innych osób, to w ramach terapii musi mieć możliwość sprawdzania z terapeutą co z nim się dzieje. Badania nad skutecznością MBT Terapia oparta na mentalizacji (MBT) to podejście terapeutyczne, które zyskało uznanie w leczeniu zaburzeń osobowości, zwłaszcza w kontekście osobowości borderline (BPD). Badania pokazują, że MBT może znacząco zmniejszyć objawy BPD oraz poprawić ogólną jakość życia pacjentów. Według Fonagy i Bateman (2006), w badaniach wykazano, że po 18 miesiącach terapii MBT, 66% pacjentów z BPD doświadczyło redukcji objawów depresyjnych i lękowych, a 50% pacjentów wykazało istotną poprawę w zakresie funkcjonowania interpersonalnego. MBT okazuje się również obiecująca w leczeniu patologicznego narcyzmu. Badania prowadzone przez Sokolowskiego i in. (2019) sugerują, że MBT może pomóc w poprawie zdolności do mentalizacji u osób z narcyzmem, co prowadzi do lepszego zrozumienia siebie i innych. W ich badaniu 40% uczestników zgłosiło znaczną poprawę w zakresie relacji interpersonalnych po 12 tygodniach terapii. Jak wygląda terapia oparta na mentalizacji? (video) Kluczowe publikacje o mentalizacji Dla tych, którzy chcieliby zgłębić temat mentalizacji i MBT, istnieje szereg wartościowych publikacji. Do najważniejszych należą: Na język polski przetłumaczonych jest niestety niewiele tytułów. Najświeższa pozycja to wydana w końcówce 2024 książka „Terapia rodzin oparta na mentalizacji” autorstwa Eia Asen, Peter Fonagy. Mentalizacja a empatia Choć mentalizacja jest często utożsamiana z empatią, istnieją między nimi istotne różnice. Empatia odnosi się głównie do zdolności odczuwania tego, co czuje inna osoba, jest więc bardziej związana z emocjonalnym współodczuwaniem. Mentalizacja natomiast jest procesem bardziej kompleksowym, obejmującym nie tylko rozumienie emocji, ale także interpretację intencji, przekonań i myśli innych osób. W mentalizacji chodzi o zrozumienie „mentalnego świata” drugiej osoby, co może, ale nie musi, wiązać się z empatycznym współodczuwaniem. Jeśli chciał(a)byś spróbować sprawdzić czy MBT (terapia oparta na mentalizacji) może pomóc Ci z problemami, których nie udało się przepracować za pomocą innych metod to zapraszam do kontaktu: Umów się na konsultację Autor tekstu: Przemysław Rosa – psychoterapeuta (z ukończonym 4 letnim szkoleniem w Laboratorium Psychoedukacji) i psychotraumatolog. Łączy w swojej codziennej pracy techniki z terapii psychodynamicznej (z wykorzystaniem terapii opartej na mentalizacji – MBT) wraz z pracą z ciałem i układem nerwowym (student Somatic Experiencing™, praktyk Brainspotting).